Przed nami nowy okres finansowania polityki spójności Unii Europejskiej na lata 2021-2027. Na program FEnIKS, który będzie następcą Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, przeznaczono najwięcej środków- aż 25,1 mld euro.

 

Podstawowe cele polityki europejskiej to transformacja gospodarcza, walka ze zmianami klimatu, największe inwestycje infrastrukturalne, drogi, koleje, transport publiczny, ochrona środowiska- wyzwania związane z Europejskim Zielonym Ładem.

 

3 główne cele polityki FEnIKS
 
I. „Bardziej konkurencyjna i inteligentna Europa dzięki wspieraniu innowacyjnej i inteligentnej transformacji gospodarczej oraz regionalnej łączności cyfrowej” (CP 1),
II. „Bardziej przyjazna dla środowiska, niskoemisyjna i przechodząca ku gospodarce zeroemisyjnej oraz odporna Europa dzięki promowaniu czystej i sprawiedliwej transformacji energetycznej, zielonych i niebieskich inwestycji, gospodarki o obiegu zamkniętym, łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, zapobiegania ryzyku i zarządzania ryzykiem, oraz zrównoważonej mobilności miejskiej” (CP 2),
III. „Lepiej połączona Europa dzięki zwiększeniu mobilności” (CP 3).

 

Najważniejsze zadania dotyczące celu nr 2- Bardziej przyjazna dla środowiska niskoemisyjna Europa

 

Efektywność energetyczna

Efektywność energetyczna jest jednym z podstawowych działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej, który swoim zasięgiem powinien obejmować różne typy podmiotów, w tym m.in. różnej wielkości przedsiębiorstwa w sektorze energetyki, a także w sektorach przemysłu i usług oraz gospodarstwa domowe i instytucje publiczne. Dalsza poprawa efektywności energetycznej ma kluczowe znaczenie dla zmniejszania popytu na energię, w tym ciepło i tym samym na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.

 

  • Poprawa efektywności energetycznej przedsiębiorstw, budynków mieszkalnych i publicznych
  • Budowa/modernizacja systemów ciepłowniczych i chłodniczych (sieci) wraz z magazynami ciepła
  • Wymiana nieefektywnych źródeł ciepła opartych na paliwach stałych
  • Promocja, doradztwo, podnoszenie świadomości i wiedzy mieszkańców, przedsiębiorców i władz lokalnych w zakresie efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE)
 
Rezultaty
  • Obniżenie zużywanej ilości energii w sektorze mieszkalnictwa i przedsiębiorstw
  • Spadek emisji gazów cieplarnianych (głównie CO2)

 

Wsparcie infrastruktury energetycznej i inteligentnych rozwiązań

W przypadku inteligentnych sieci elektroenergetycznych kluczowe jest zastosowanie rozwiązań technicznych oraz cyfrowych umożliwiających rozwijanie inteligentnych systemów elektroenergetycznych. Sieci inteligentne pozwalają na lepsze zarządzanie pracą źródeł rozproszonych, tworzenie potencjału dla rozwoju elektromobilności, ograniczanie strat w przesyle, podniesienie niezawodności przesyłu i dystrybucji przy zapewnieniu bezpieczeństwa cyfrowego oraz tworzenie bodźców do oszczędzania energii elektrycznej dzięki wyposażeniu odbiorców w inteligentne liczniki umożliwiające śledzenie poziomu zużycia energii w czasie rzeczywistym.
 
  • Inwestycje w infrastrukturę energetyczną
  • Rozbudowa systemu magazynowania energii
  • Rozwój systemów dystrybucyjnych (lokalne stacje gazu ziemnego)
  • Rozwój sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych
  • Rozwijanie inteligentnych systemów w energetyce
  • Podnoszenie wiedzy i świadomości mieszkańców i przedsiębiorców dotyczącej energetyki
 
Rezultaty
  • Poprawa jakości i bezpieczeństwa funkcjonowania sieci elektroenergetycznej
  • Rozwój inteligentnych sieci gazowych i wzrost ich znaczenia w systemie energetycznym oraz możliwości magazynowania energii

 

Wsparcie produkcji energii ze źródeł odnawialnych 

 
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii jest drugim, obok promowania efektywności energetycznej, filarem budowy gospodarki niskoemisyjnej. Z uwagi na znaczny potencjał wykorzystania różnych rodzajów energii odnawialnej, ważne jest, aby ich rozwój następował w sposób harmonijny i zrównoważony, tzn. dotyczył różnych technologii wykorzystania OZE i jednocześnie był zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju.
 
  • Budowa i rozbudowa odnawialnych źródeł energii wraz z magazynami
  • Rozwój energetyki prosumenckiej, czyli rozproszonych instalacji o małej mocy
  • Niwelowanie niestabilności produkcji energii z OZE za pomocą instalacji hybrydowych
 
Rezultaty
  • Wzrost udziału OZE w końcowym zużyciu energii

 

Przystosowanie do zmian klimatu

 
Będą to działania dotyczące m.in. adaptacji obszarów miejskich do zmian klimatu, zwiększenia naturalnej retencji, renaturyzacji cieków wodnych i obszarów zależnych od wód, infrastruktury służącej zmniejszaniu skutków oraz zapobieganiu zjawiskom powodzi i suszy, systemów monitoringu, prognozowania i ratownictwa, opracowania dokumentów strategicznych i planistycznych oraz edukacji.
 
  • Wspieranie retencjonowania (magazynowania) wody, w tym małej retencji
  • Rozwój potencjału służb publicznych – rozwój monitoringu, systemów prognozowania i ostrzegania przed stanami nadzwyczajnymi oraz systemów ratownictwa, w tym doposażenie służb ratowniczych
  • Opracowanie i wprowadzanie planów adaptacji do zmian klimatu
  • Dostosowanie infrastruktury do ekstremalnych stanów pogodowych
  • Edukacja ekologiczna
 
Rezultaty
  • Wzrost zdolności retencyjnej (również naturalnej), w tym małej retencji
  • Rozwój systemów monitorowania i ostrzegania przed nadzwyczajnymi stanami pogodowymi
  • Odpowiednie przygotowanie służb publicznych, które zarządzają kryzysem w sytuacji zaistnienia nadzwyczajnych stanów pogodowych

 

Gospodarka odpadowa i efektywne wykorzystanie zasobów 

 
Funkcjonowanie prawidłowego systemu gospodarki odpadami ma istotny wpływ na efektywne wdrożenie idei gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), zakładającej powtórny obrót materii bez korzystania lub ze znacznym jej zmniejszeniem ze źródeł pierwotnych. Konieczne będzie dalsze organizowanie zintegrowanego systemu selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w tym należytej jakości zbieranych odpadów w miejscach ich powstawania oraz zapewnienie prawidłowego zagospodarowania poszczególnych frakcji w dedykowanych do tego celu instalacjach. Tworzone będą instalacje do recyklingu i odzysku, jako procesów zagospodarowania najbardziej oczekiwanych w hierarchii sposobów postępowania z odpadami. Realizowane będą mogły być także instalacje do sortowania i mechanicznego przetwarzania, odpadów pochodzących z selektywnej zbiórki, które będą wspomagać uzyskanie jednolitych frakcji odpadów przekazywanych następnie do innych procesów zagospodarowania odpadów.
 
  • Inwestycje w kierunku wzmacniania Gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ)
  • Zapobieganie powstawaniu odpadów i ograniczanie ich ilości
  • Efektywne gospodarowanie zasobami: naprawy oraz recykling
  • Zapobieganie powstawaniu odpadów żywnościowych
  • Edukacja ekologiczna
 
Rezultaty
  • Poprawa efektywności gospodarowania odpadami komunalnymi
  • Stosowanie procesów produkcyjnych, które redukują wykorzystanie zasobów

 

Zrównoważona gospodarka wodna i ściekowa 

 
Priorytetem będzie wspieranie działań związanych zarówno z budową nowej jak i przebudową i remontem istniejącej infrastruktury. Inwestycje powinny prowadzić do zwiększenia dostępności usług związanych z oczyszczaniem ścieków z zastosowaniem gdzie to możliwe  nowoczesnych i zarazem energooszczędnych technologii (w tym wykorzystujących odnawialne źródła energii – jednak wyłącznie jako element uzupełniający projektów), zapewniających wymaganą jakość oczyszczanych ścieków. We wszystkich projektach, w których będzie to zasadne i możliwe zostaną zastosowane rozwiązania w zakresie obiegu cyrkularnego (w tym efektywności energetycznej i użycia energii ze źródeł odnawialnych) jak również elementy sprzyjające adaptacji do zmiany klimatu i łagodzeniu jej skutków (w szczególności zielona i niebieska infrastruktura).
 
  • Rozwój i modernizacja infrastruktury wodno-kanalizacyjnej
  • Poprawa zarządzania wodą m.in. w celu powtórnego wykorzystywania wody
  • Rozwój systemów ujęć, uzdatniania, dostawy i magazynowania wody
 
Rezultaty
  • Poprawa efektywności gospodarowania wodą pitną i ściekami komunalnymi